Zharmonizowana klasyfikacja substancji

Czym jest klasyfikacja?

Klasyfikacja określa, jak niebezpieczna jest substancja chemiczna lub mieszanina. Bez niej nie można sporządzić karty charakterystyki (KCH) ani prawidłowo określić niebezpiecznych właściwości produktu.

Każda substancja lub mieszanina musi zostać sklasyfikowana przed wprowadzeniem do obrotu.

Zasady określa rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 (CLP). Wprowadza ono jednolity system klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji oraz mieszanin chemicznych. Jednocześnie określa obowiązki producentów, importerów i dalszych użytkowników.

Czym jest zharmonizowana klasyfikacja?

Zharmonizowana klasyfikacja to prawnie wiążąca klasyfikacja określona w załączniku VI do rozporządzenia CLP. Wszystkie informacje zawarte w rozporządzeniu należy zatem przyjąć bez jakichkolwiek zmian.

W razie potrzeby można dodać dodatkowe klasy zagrożenia oraz odpowiadające im zwroty H, czyniąc klasyfikację bardziej rygorystyczną. Nie wolno jednak zmieniać ani usuwać informacji określonych w rozporządzeniu. Wyjątek stanowią klasyfikacje minimalne. Można je rozpoznać po gwiazdce przy zwrocie H (najczęściej w przypadku toksyczności ostrej). Tak oznaczone klasyfikacje zagrożeń można zmienić na bardziej rygorystyczne, na przykład z Acute Tox. 4 H302 na Acute Tox. 3 H301.

Informacje zawarte w zharmonizowanej klasyfikacji

1. Numer indeksowy w formacie XXX-XXX-XX-X. Na przykład nikotyna ma numer indeksowy 614-001-00-4.

2. Nazwa chemiczna substancji we wszystkich językach urzędowych UE.

3. Numer CAS (jeżeli jest dostępny), nadawany przez organizację Chemical Abstracts Service.

   Czy wiesz, że...? Ostatnia cyfra numeru CAS jest cyfrą kontrolną. Należy wziąć wszystkie cyfry oprócz ostatniej, każdą pomnożyć przez jej pozycję liczoną od prawej strony (1, 2, 3, …), zsumować otrzymane iloczyny, a następnie podzielić wynik przez 10. Reszta z dzielenia stanowi cyfrę kontrolną.

4. Numer WE – EINECS, ELINCS lub NLP (jeżeli jest dostępny), będący oficjalnym identyfikatorem substancji w Unii Europejskiej. Numer WE składa się z siedmiu cyfr w formacie XXX-XXX-X.

5. Klasyfikacja zawiera zwroty H zgodnie z załącznikiem III. W przypadku niektórych zwrotów H trzycyfrowy kod jest uzupełniony literami służącymi do dalszego rozróżnienia.
   Na przykład H360D – Może działać szkodliwie na dziecko w łonie matki.

6. Oznakowanie obejmuje piktogramy zagrożenia, hasło ostrzegawcze, zwroty H oraz zwroty EUH.

7. Specyficzne stężenia graniczne (SCL), oszacowania toksyczności ostrej (ATE) oraz współczynniki M uzupełniają ogólne zasady, według których oblicza się klasyfikację.

8. Uwagi wyjaśniają, jak stosować lub interpretować zharmonizowaną klasyfikację w określonych przypadkach. Na przykład uwaga C wskazuje, że niektóre substancje organiczne mogą być wprowadzane do obrotu jako określony izomer lub jako mieszanina kilku izomerów. W związku z tym dostawca musi wskazać na etykiecie, czy chodzi o konkretny izomer, czy o mieszaninę izomerów.

Gdzie mogę znaleźć zharmonizowane klasyfikacje?

Zharmonizowane klasyfikacje znajdują się w załączniku VI do rozporządzenia CLP. Załącznik ten jest regularnie aktualizowany za pomocą rozporządzeń ATP (Adaptation to Technical and Scientific Progress, dostosowanie do postępu naukowo-technicznego). Na podstawie nowych danych naukowych i postępu technicznego wprowadzają one nowe klasyfikacje, zmieniają istniejące lub je uchylają.

Poszczególne rozporządzenia można znaleźć między innymi na stronie EUR-Lex, gdzie publikowane są akty prawne Unii Europejskiej.

Zharmonizowane klasyfikacje są również dostępne w internetowej bazie danych ECHA CHEM, prowadzonej przez Europejską Agencję Chemikaliów (ECHA). Znajdują się w niej zarówno substancje objęte zharmonizowaną klasyfikacją, jak i substancje sklasyfikowane przez producentów lub importerów.

Od kiedy obowiązuje zharmonizowana klasyfikacja?

Każde nowe rozporządzenie określa, od kiedy zharmonizowana klasyfikacja staje się obowiązkowa (data stosowania). Zwykle przewiduje również okres przejściowy. W tym czasie klasyfikacja nie jest jeszcze obowiązkowa, ale można już zacząć ją stosować (data wejścia w życie). Dzięki temu dostawcy mają wystarczająco dużo czasu na dostosowanie dokumentacji do nowych wymagań.

Data, od której można stosować nowe klasyfikacje, jest zawsze podana w rozporządzeniu przed tabelą zawierającą zharmonizowane klasyfikacje substancji. Dokładne daty można również znaleźć na stronie EUR-Lex w sekcji Informacje o dokumencie.

Na przykład rozporządzenie Komisji (UE) 2025/1222 (23. ATP):

• zostało opublikowane 20 czerwca 2025 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;
• weszło w życie 10 lipca 2025 r. – od tego dnia można stosować nowe klasyfikacje;
• od 1 lutego 2027 r. należy stosować zharmonizowaną klasyfikację określoną w tym rozporządzeniu.

Jak mogę sprawdzić zharmonizowaną klasyfikację?

Jeżeli chcesz sprawdzić zharmonizowaną klasyfikację substancji, wyszukaj ją w bazie danych ECHA CHEM. Zalecamy wyszukiwanie według numeru CAS, numeru WE lub numeru indeksowego.

To, czy substancja ma zharmonizowaną klasyfikację, można rozpoznać po przypisanym numerze indeksowym. Kolejnym wskaźnikiem jest numer ATP podany w sekcji Classification & Labeling – Harmonized classifications bazy danych ECHA CHEM.

W oprogramowaniu SBLCore znajdziesz wszystkie substancje objęte zharmonizowaną klasyfikacją wraz z numerem ATP. System poinformuje Cię również, czy klasyfikacja jest aktualna, czy obowiązuje już nowsza klasyfikacja wynikająca z innego rozporządzenia ATP. Dzięki temu możesz łatwo sprawdzić, czy pracujesz na aktualnych danych.

Co zrobić, gdy klasyfikacja ulegnie zmianie?

Sprawdź datę wejścia w życie rozporządzenia oraz datę stosowania nowej klasyfikacji. Na tej podstawie dowiesz się, ile czasu masz na zaktualizowanie dokumentacji.

Jeżeli korzystasz z oprogramowania SBLCore, system poinformuje Cię o zmianie zarówno w karcie charakterystyki, jak i w bazie danych substancji.

Jeżeli zmieni się klasyfikacja substancji objętej zharmonizowaną klasyfikacją, należy zaktualizować kartę charakterystyki oraz etykietę najpóźniej do daty stosowania nowej klasyfikacji.

Na przykład:

• rozporządzenie zostało opublikowane 1 maja 2024 r.;
• nową klasyfikację należy stosować od 1 maja 2025 r.

Okres przejściowy wynosi zatem jeden rok. W tym czasie należy zaktualizować kartę charakterystyki, etykietę oraz wprowadzić wszystkie pozostałe niezbędne zmiany.

Uwaga: Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje obowiązujących przepisów prawa.

Zalecane źródła

• Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 – tekst skonsolidowany rozporządzenia CLP
• Rozporządzenie (UE) 2025/1222 – ATP23
• Baza danych ECHA CHEM
• EUR-Lex