Geharmoniseerde classificatie van stoffen

Wat is classificatie?

Classificatie bepaalt hoe gevaarlijk een chemische stof of een mengsel is. Zonder classificatie kunt u geen veiligheidsinformatieblad (VIB) opstellen en de gevaarlijke eigenschappen van een product niet correct vaststellen.

Elke stof of elk mengsel moet vóór het in de handel brengen worden geclassificeerd.

De regels zijn vastgelegd in Verordening (EG) nr. 1272/2008 (CLP) van het Europees Parlement en de Raad. Deze verordening voert een geharmoniseerd systeem in voor de classificatie, etikettering en verpakking van chemische stoffen en mengsels. Daarnaast worden de verplichtingen van fabrikanten, importeurs en downstreamgebruikers vastgesteld.

Wat is een geharmoniseerde classificatie?

Een geharmoniseerde classificatie is een juridisch bindende classificatie die is opgenomen in bijlage VI bij de CLP-verordening. Daarom moet u alle gegevens uit de verordening ongewijzigd overnemen.

Indien nodig kunt u aanvullende gevarenklassen en de bijbehorende H-zinnen toevoegen, waardoor de classificatie strenger wordt. De gegevens uit de verordening mogen echter niet worden gewijzigd of verwijderd. Een uitzondering geldt voor minimumclassificaties. Deze zijn te herkennen aan een sterretje naast de H-zin (meestal bij acute toxiciteit). Dergelijke gevarenclassificaties mogen worden gewijzigd naar een strengere classificatie, bijvoorbeeld van Acute Tox. 4 H302 naar Acute Tox. 3 H301.

Informatie die in de geharmoniseerde classificatie is opgenomen

1. Indexnummer in de vorm XXX-XXX-XX-X. Nicotine heeft bijvoorbeeld indexnummer 614-001-00-4.

2. Chemische naam van de stof in alle officiële talen van de EU.

3. CAS-nummer (indien beschikbaar), toegekend door de organisatie Chemical Abstracts Service.

   Wist u dat? Het laatste cijfer van een CAS-nummer is een controlecijfer. Neem alle cijfers behalve het laatste, vermenigvuldig elk cijfer met de positie ervan gerekend van rechts (1, 2, 3, …), tel de uitkomsten op en deel de som door 10. De rest van de deling is het controlecijfer.

4. EG-nummer – EINECS, ELINCS of NLP (indien beschikbaar), dat de officiële identificatie van de stof binnen de Europese Unie vormt. Het EG-nummer bestaat uit zeven cijfers in de vorm XXX-XXX-X.

5. De classificatie bevat H-zinnen overeenkomstig bijlage III. Bij sommige H-zinnen wordt de driecijferige code aangevuld met letters voor een verdere specificatie.
   Bijvoorbeeld H360D – Kan het ongeboren kind schaden.

6. De etikettering omvat gevarenpictogrammen, een signaalwoord, H-zinnen en EUH-zinnen.

7. Specifieke concentratiegrenzen (SCL's), schattingen van acute toxiciteit (ATE's) en M-factoren vormen een aanvulling op de algemene regels waarmee de classificatie wordt berekend.

8. Opmerkingen verduidelijken hoe de geharmoniseerde classificatie in specifieke gevallen moet worden toegepast of geïnterpreteerd. Zo vermeldt opmerking C dat bepaalde organische stoffen als een specifiek isomeer of als een mengsel van meerdere isomeren in de handel kunnen worden gebracht. De leverancier moet daarom op het etiket vermelden of het om een specifiek isomeer of een mengsel van isomeren gaat.

Waar kan ik geharmoniseerde classificaties vinden?

Geharmoniseerde classificaties zijn opgenomen in bijlage VI bij de CLP-verordening. Deze bijlage wordt regelmatig bijgewerkt door middel van ATP-verordeningen (Adaptation to Technical and Scientific Progress, aanpassing aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang). Op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten en technische ontwikkelingen worden nieuwe classificaties ingevoerd, bestaande classificaties gewijzigd of ingetrokken.

De afzonderlijke verordeningen zijn bijvoorbeeld te vinden op EUR-Lex, waar de wetgeving van de Europese Unie wordt gepubliceerd.

Geharmoniseerde classificaties zijn ook beschikbaar in de online databank ECHA CHEM, die wordt beheerd door het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA). Hier vindt u zowel stoffen met een geharmoniseerde classificatie als stoffen die door fabrikanten of importeurs zijn geclassificeerd.

Vanaf wanneer is een geharmoniseerde classificatie van toepassing?

Elke nieuwe verordening bepaalt vanaf welke datum de geharmoniseerde classificatie verplicht is (toepassingsdatum). Meestal wordt ook een overgangsperiode vastgesteld. Tijdens deze periode is de classificatie nog niet verplicht, maar mag zij al worden toegepast (datum van inwerkingtreding). Hierdoor hebben leveranciers voldoende tijd om hun documentatie aan de nieuwe voorschriften aan te passen.

De datum vanaf wanneer de nieuwe classificaties mogen worden toegepast, staat altijd in de verordening vóór de tabel met de geharmoniseerde classificaties van stoffen. De exacte data zijn ook te vinden op EUR-Lex onder Documentinformatie.

Bijvoorbeeld Verordening (EU) 2025/1222 van de Commissie (23e ATP):

• gepubliceerd op 20 juni 2025 in het Publicatieblad van de Europese Unie;
• in werking getreden op 10 juli 2025 – vanaf deze datum mogen de nieuwe classificaties worden toegepast;
• vanaf 1 februari 2027 moet de in deze verordening vastgestelde geharmoniseerde classificatie worden toegepast.

Hoe kan ik een geharmoniseerde classificatie controleren?

Als u de geharmoniseerde classificatie van een stof wilt controleren, zoek deze dan op in de databank ECHA CHEM. Wij raden aan te zoeken op CAS-nummer, EG-nummer of indexnummer.

U kunt herkennen of een stof een geharmoniseerde classificatie heeft aan het toegekende indexnummer. Een andere aanwijzing is het ATP-nummer dat wordt vermeld in de rubriek Classification & Labeling – Harmonized classifications van de databank ECHA CHEM.

In de SBLCore-software vindt u alle stoffen met een geharmoniseerde classificatie, inclusief het bijbehorende ATP-nummer. Het systeem informeert u ook of de classificatie actueel is of dat er al een nieuwere classificatie op grond van een andere ATP-verordening van toepassing is. Zo kunt u eenvoudig controleren of u met de meest actuele gegevens werkt.

Wat moet ik doen als de classificatie verandert?

Controleer de datum van inwerkingtreding van de verordening en de toepassingsdatum van de nieuwe classificatie. Aan de hand daarvan kunt u bepalen hoeveel tijd u heeft om uw documentatie bij te werken.

Als u de SBLCore-software gebruikt, wordt u zowel in het veiligheidsinformatieblad als in de stoffendatabank op de wijziging gewezen.

Als de classificatie van een geharmoniseerd geclassificeerde stof verandert, moet u het veiligheidsinformatieblad en het etiket uiterlijk op de toepassingsdatum van de nieuwe classificatie bijwerken.

Bijvoorbeeld:

• de verordening is gepubliceerd op 1 mei 2024;
• de nieuwe classificatie moet vanaf 1 mei 2025 worden toegepast.

De overgangsperiode bedraagt dus één jaar. Gedurende deze periode moet u het veiligheidsinformatieblad, het etiket en alle overige noodzakelijke documentatie bijwerken.

Opmerking: Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt de geldende wetgeving niet.

Aanbevolen bronnen

• Verordening (EG) nr. 1272/2008 – geconsolideerde versie van de CLP-verordening
• Verordening (EU) 2025/1222 – ATP23
• ECHA CHEM-databank
• EUR-Lex